فیلم The Tree of Life 2011

فیلمی که می‌خواهد معنای بیشتری از آنچه در واقع بیان می‌کند، داشته باشد. این فیلم بسیاری از عناصر خود را از «۲۰۰۱: یک ادیسه فضایی» وام گرفته است، اما حتی به درستی به عمق و معنای آن نزدیک نمی‌شود. تلاش ترنس مالیک در «درخت زندگی» برای تزریق شگفتی‌های کیهانی به یک داستان روزمره آمریکایی است. در دهه ۱۹۵۰، دو والد سه پسر را در یک زندگی کوچک‌...

فیلمی که می‌خواهد معنای بیشتری از آنچه در واقع بیان می‌کند، داشته باشد. این فیلم بسیاری از عناصر خود را از «۲۰۰۱: یک ادیسه فضایی» وام گرفته است، اما حتی به درستی به عمق و معنای آن نزدیک نمی‌شود. تلاش ترنس مالیک در «درخت زندگی» برای تزریق شگفتی‌های کیهانی به یک داستان روزمره آمریکایی است. در دهه ۱۹۵۰، دو والد سه پسر را در یک زندگی کوچک‌ شهری و طبقه‌ متوسط سفیدپوست آمریکایی بزرگ می‌کنند. مادر (جسیکا چستین) مملو از عشق و گرماست، در حالی که پدر (برد پیت) احساس می‌کند که باید سرد و دور باشد تا پسرانش را برای دنیای سختی که در انتظارشان است، آماده کند. همان‌طور که در ابتدای فیلم به ما گفته می‌شود، یکی از پسرها در نهایت فوت خواهد کرد. همچنین، فلش‌فورواردهایی به زمان حال نشان داده می‌شود، زمانی که پسر بزرگتر، جک، که اکنون یک معمار موفق در نیویورک است، به مرگ برادرش در دهه‌ها پیش فکر می‌کند. در این درام خانوادگی، دیالوگ‌های گفتاری معمولی بسیار کمی وجود دارد. داستان از طریق صداگذاری‌های داخلی و تصاویر غنی روایت می‌شود که این مونولوگ‌ها نمایانگر افکار، تردیدها و ترس‌های درونی شخصیت‌ها هستند. اما مالیک چیزی فراتر از این اضافه می‌کند، یکی از جنجالی‌ترین تغییرات در فیلم‌سازی هالیوود در سال‌های اخیر. در اوایل فیلم، ما تصویری از خلقت جهان و حیات در زمین را مشاهده می‌کنیم، از ابرهای اولیه گاز بلافاصله پس از بیگ بنگ تا سحابی‌های کوچک، سپس کهکشان‌های بزرگ مانند کهکشان راه شیری، زمین به عنوان یک توپ مذاب ناهموار، ظهور حیات در حوضچه‌های جزر و مد، و سپس به دوران دایناسورها. این جلوه‌های ویژه توسط داگلاس ترامبول ساخته شده است که به خاطر تصاویر کیهانی در «۲۰۰۱: یک ادیسه فضایی» شناخته شده است. عناوین فیلم از کتاب ایوب نقل می‌کند: «کجا بودی وقتی که من بنیاد زمین را گذاشتم، وقتی که ستاره‌های صبح با هم آواز خواندند؟» من متوجه هستم که مالیک در اینجا چه چیزی را می‌خواهد نشان دهد، یعنی اینکه مشکلات و چالش‌های زندگی انسان فردی بخشی از یک طرح ناشناخته عظیم هستند. با این حال، در حالی که می‌توانم این را در سطحی فکری درک کنم، اما فیلم به نظر نمی‌رسد که دو لایه را در یک داستان واحد و منسجم ترکیب کند. فیلم واقعاً در اولین مشاهده یک جشن بصری است (نسخه با کیفیت بالا که بر روی پروژکتور دیده می‌شود تقریباً به زیبایی «۲۰۰۱» است)، اما «درخت زندگی» در تماشای مجدد بسیار سخت‌تر است وقتی که می‌دانید که همه چیز کاملاً با هم جور نیست. علاوه بر این، هرچند داستان بزرگ شدن پسران در دهه ۱۹۵۰ به شدت تفکر برانگیز است، قسمت آخر با صحنه‌های کوچک‌جنایی به طور غیرقابل تحملی طولانی است و باید حذف می‌شد. در نهایت، پایان فیلم که نمی‌خواهم اینجا فاش کنم، یک کلیشه کامل است و هیچ تازگی در برداشت از معنای زندگی ندارد. در زمانی که هالیوود به طور گسترده‌ای به عنوان ایستا در نظر گرفته می‌شود، من می‌توانم کارگردانی مانند مالیک را تحسین کنم که به دنبال انجام کاری غیرمنتظره است، اما «درخت زندگی» را نوعی شکست شریف می‌دانم. **این فیلم از لحاظ بصری بزرگ و با تسلط واقعی فنی و هنری ساخته شده است، اما موضوعات دشوار و غیرقابل هضم آن می‌تواند مخاطب را با کندی و فضای خسته‌کننده‌اش بترساند.** برخی فیلم‌ها برای برخی مخاطبان و نه برای عموم مردم ساخته می‌شوند و این فیلم یکی از آن‌هاست: به آن شکلی که هست، حتی تلاشی برای جلب همدلی یا توجه ما نمی‌کند. این فیلم در جشنواره‌ها موفق بود و حتی جایزه نخل طلایی کن را از آن خود کرد و مورد تحسین منتقدان و روشنفکران قرار گرفت. با این حال، به نظر می‌رسد که تقریباً هیچ‌کس جز آن‌ها آن را درک نکرده و پیام و سناریوی آن به شدت رمزآلود به نظر می‌رسد و نتوانسته است مخاطبان عمومی را راضی کند: دلیلش این است که این فیلم سه نامزدی اسکار دریافت کرد، اما هیچ‌کدام را نبرد و حتی توسط گلوب‌ها یا بافتا هم در نظر گرفته نشد. این فیلم حول یک خانواده طبقه متوسط تگزاسی است که بین زمان حال و دهه ۱۹۵۰ می‌چرخد و به‌ویژه بر روی شخصیت جک، پسر این زوج تمرکز دارد. فیلم نشان می‌دهد که او چگونه دوران کودکی خود را می‌گذراند، رابطه نابرابر او با والدینش (مادری با تحمل و خوب و پدری با اقتدار و ناامید) و اینکه چگونه هرکدام به شیوه خود سعی می‌کنند او را آماده کنند و تربیت کنند. در این بین، ما واکنش آن‌ها را به مرگ یکی از جوان‌ترین اعضای خانواده مشاهده می‌کنیم. فیلم تلاش می‌کند که همه این‌ها را به جستجوی معنایی برای زندگی انسانی مرتبط کند، تصاویری از تاریخ سیاره را به ما نشان می‌دهد و دیگر تصاویری که ما را به معانی مختلف روحانی و متافیزیکی ارجاع می‌دهد. ما حتی به دعاها و افکار شخصیت‌ها دسترسی پیدا می‌کنیم. همه این‌ها بسیار زیبا و جالب است و من حتی شخصیت‌ها را دوست داشتم زیرا واقعی، اصیل و خوب ساخته شده‌اند و روانشناسی غنی دارند و می‌توانند همدلی مخاطب را جلب کنند. مشکل اینجاست که این مخاطب ممکن است حتی نتواند نیم ساعت اول فیلم را تحمل کند! وقتی سینما به موضوعات فلسفی و روحانی می‌پردازد، معمولاً فیلم‌هایی بسیار مدیتاتیو و کند می‌سازد که کش می‌آیند و به نظر سنگین‌تر از آنچه که مطلوب است، می‌رسند. و این فیلم حتی تلاشی نکرده است که از این قاعده فرار کند و چیزی حداقل قابل هضم بسازد. و به‌عنوان اگر این کافی نبود، کارگردان ترنس مالیک تصمیم می‌گیرد که از روایت غیرداستانی استفاده کند که ما را حتی بیشتر گیج می‌کند! در کل، بازیگران کار بسیار خوبی انجام دادند، در چارچوب آنچه از آن‌ها خواسته شده بود: برد پیت بازیگری قوی است که به تنهایی طرفداران را به سینما می‌کشاند. او در برخی صحنه‌ها به طور قابل توجهی بالغ و پیر به نظر می‌رسد، اما فکر می‌کنم شخصیت این را از او می‌خواست، گویی به‌طور بصری احساس پیری و خستگی از دنیا را منتقل می‌کند. شان پن نیز در کاری که انجام می‌دهد به همان اندازه خوب است، حتی اگر به نظر برسد که بازیگر از آنچه واقعاً انجام می‌دهد، آگاه نیست! هانتر مک‌کرکن جوان نیز در این مقطع به خوبی خود را از حالت سردرگمی خارج کرد و با حس بیشتری از جهت‌گیری و تمرکز عمل کرد. جسیکا چستین هم به نوبه خود خیره‌کننده است و زیبایی بصری و لباس‌ها به‌ویژه با او همخوانی داشت. از نظر فنی، این فیلم واقعاً شایسته نام‌گذاری به عنوان یکی از فیلم‌های مهم سال ۲۰۱۱ است، با توجه به کیفیت بصری و زیبایی‌شناسی آن. عکاسی از بهترین و زیباترین‌هایی است که در مدت زمان طولانی دیده‌ام، و این حتی بیشتر شگفت‌انگیز است زیرا کارگردان مالیک سعی کرده است استفاده از جلوه‌های ویژه کامپیوتری را محدود کند و از دیگر جلوه‌های بصری مرسوم برای دستیابی به همین نتایج استفاده کند. ما چیزی مشابه را در صحنه‌هایی از «چشمه» مشاهده کردیم، فیلمی که چندین بار در حین تماشای این فیلم به ذهنم آمد، چه به خاطر تصاویر پیچیده و چه به خاطر موضوع روحانی و متافیزیکی آن. من همچنین دکورها، لباس‌ها و وسایل را دوست داشتم که توانستند به‌خوبی جو طبقه متوسط آمریکایی دهه ۱۹۵۰ را بازسازی کنند. موسیقی و جلوه‌های صوتی نیز کار بسیار خوبی انجام می‌دهند.