فیلم Ixcanul 2015

میانِ کودکی و بزرگسالی فیلم بلندِ اولِ کارگردان. محصول گواتمالا؛ سال ۲۰۱۶ به‌عنوان نمایندهٔ کشور برای اسکار انتخاب شد اما به فهرست نامزدها راه نیافت. فیلم بر پایهٔ واقعیت است و دربارهٔ خانوادهٔ کوچکِ مایایی است که نزدیک دامنهٔ آتشفشان فعال زندگی می‌کنند و در مزارع قهوه کار می‌کنند. تصویری کامل از سختی‌های زندگی، اما از منظر یک نوجوان. زندگی در مرز کودکی و بزرگسالی و...

میانِ کودکی و بزرگسالی فیلم بلندِ اولِ کارگردان. محصول گواتمالا؛ سال ۲۰۱۶ به‌عنوان نمایندهٔ کشور برای اسکار انتخاب شد اما به فهرست نامزدها راه نیافت. فیلم بر پایهٔ واقعیت است و دربارهٔ خانوادهٔ کوچکِ مایایی است که نزدیک دامنهٔ آتشفشان فعال زندگی می‌کنند و در مزارع قهوه کار می‌کنند. تصویری کامل از سختی‌های زندگی، اما از منظر یک نوجوان. زندگی در مرز کودکی و بزرگسالی و اینکه به‌خاطر نداشتن شناخت از دنیای واقعی چگونه گمراه می‌شوند، هدف فیلم است. من فیلم را دوست داشتم؛ در این شکی نیست. اما از ابتدا این‌طور نبود. من از فیلم‌هایی که در آن‌ها به حیوانات ظلم می‌شود متنفرم — استثنا فقط برای مستندهای طبیعتی است که انسان نقشی در آن ندارد. بنابراین آغاز کار با نفرتی شدید از فیلم بود و نسبت به نوشتن نقد تردید داشتم. اما بخش‌های بعدی فیلم مرا قانع کردند؛ انتظار چنین چیزی را نداشتم. در پایان حس کردم فیلمی واقعاً خوب، به‌واسطهٔ یک سکانس ضعیف، صرفاً کمی بالاتر از متوسط شد. فیلم زندگی ماریا را دنبال می‌کند؛ دختری هفده‌ساله که به پسری که در شهر کار می‌کند قول داده شده است. اما او می‌خواهد آن‌جا و حتی کشور را ترک کند و به ایالات متحده برود. در همین جریان میل جنسی در او بروز می‌کند و رابطه‌ای با پسری از مزارع قهوه برقرار می‌سازد که پیامدهای سنگینی برایش دارد. با چالش‌های فراوان، نه تنها خود او بلکه کل خانواده باید از پس آن برآیند؛ اینکه چگونه برای این وضعیت آماده می‌شوند و مبارزات بعدی‌شان در ادامهٔ روایت نمایان می‌شود. «شاید الآن در ایالات متحده در خانه‌ای بزرگ با باغچه زندگی کند، مثل آن‌هایی که در مجله‌ها می‌بینیم. لابد حالا انگلیسی هم بلد است.» فیلم به نکات زیادی می‌پردازد؛ از جمله اینکه چگونه فقیرانِ بی‌سواد گمراه می‌شوند. مردمان بومی گواتمالا که در فیلم نشان داده شده‌اند برایم واقعاً تأثیرگذار بودند. بله، دختر اشتباه کرد، اما واکنش خانواده‌اش مرا شگفت‌زده کرد؛ با فرهنگی که دارم انتظار چنین برخوردی را نداشتم. در واقع فکر می‌کردم روایت ممکن است به تریلر بدل شود، به‌ویژه در پایان، اما کل فیلم در ژانر درام باقی می‌ماند و در مسیر خود به دنبال راه‌حلی برای مسئله است. سپس سوءتفاهمی رخ می‌دهد که خانواده را به دردسرهای بیشتری می‌کشاند. در آن نقطه از روایت فیلم به پایان نزدیک بود، اما یک پیچش غیرمنتظره رخ می‌دهد؛ بخشی که ناامیدی محور ماجرا می‌شود. ناگهان همه چیز حل و فصل می‌شود؛ اینکه این پایان خوش است یا غم‌انگیز را باید با تماشا دانست. همان‌طور که کارگردان از چهره‌های تازه‌ای استفاده کرده، بازیگران نیز اغلب ناشناس‌اند. خط داستان ساده به‌نظر می‌رسد، اما جایی که فیلم رخ می‌دهد — بستر و موقعیت — چالشی بود که بازیگران و تیم سازنده از پس آن برآمدند. عنوان اصلی «Ixcanul» در زبان مایایی به معنای آتشفشان است، اما تعریف درست‌تر آن نیرویی است که در شرف انفجار است، همان‌طور که کارگردان توضیح داده است. این یکی از اولین فیلم‌های گواتمالایی است که می‌بینم و از داستان، بازی‌ها، لوکیشن‌ها و کلیت فیلم بسیار تحتِ تأثیر قرار گرفتم. این فقط یک محصول جشنواره‌ای نیست؛ شایستگی آن را دارد که همچون آثار مطرح جهان به‌عنوان فیلمی خوب شناخته شود. اگر از دیدن فیلم‌های معمولی خسته شده‌اید، می‌توانید برای تنوع این را امتحان کنید: زبان متفاوت، فضاسازی متفاوت، اما موقعیتی که هر فرهنگ و قومی تجربه کرده است و حالا می‌توانید ببینید این مردم چگونه با آن مواجه شده‌اند. تا حدودی شبیه فیلم «تانا» است، اما نه کاملاً همان‌طور. با حذف بخش ابتدایی که از آن گله داشتم، این فیلم ارزش دیدن دارد. با این حال من از عبارت «توصیه می‌کنم» استفاده نمی‌کنم! ۷/۱۰