فیلم Wicked 2024

تطبیق سینمایی Wicked بر پایه نمایش برادوی ساخته شده که خود از رمانِ 1995 «Wicked: The Life and Times of the Wicked Witch of the West» اثر گرگوری مگوایر آزادانه اقتباس شده است. رمان مگوایر و نمایش هر دو گسترشی بر رمان اصلی «جادوگر شهر اوز» اثر ال. فرانک باوم (1900) و اقتباس فیلمی مشهور 1939 آن‌اند. نمایش برادوی یکی از پرفروش‌ترین و طولانی‌ترین اجراهای...

تطبیق سینمایی Wicked بر پایه نمایش برادوی ساخته شده که خود از رمانِ 1995 «Wicked: The Life and Times of the Wicked Witch of the West» اثر گرگوری مگوایر آزادانه اقتباس شده است. رمان مگوایر و نمایش هر دو گسترشی بر رمان اصلی «جادوگر شهر اوز» اثر ال. فرانک باوم (1900) و اقتباس فیلمی مشهور 1939 آن‌اند. نمایش برادوی یکی از پرفروش‌ترین و طولانی‌ترین اجراهای تاریخ تئاتر است. فیلم با فیلمنامه‌ای از وینی هولزمان (نویسنده کتاب نمایش) و دانا فاکس و کارگردانی جان ام. چو، از جایی آغاز می‌شود که داستان «جادوگر شهر اوز» به پایان می‌رسد: جادوگر بدجن غرب مرده و گلیندا جادوگر خوب دارد این خبر را به شهر مانچکین‌ها می‌رساند. هنگام جشنِ مانچکین‌ها و سوزاندن نمادی از جادوگر، یکی از مانچکین‌ها از گلیندا می‌پرسد آیا او جادوگر را می‌شناخته. آنچه دنبال می‌آید تقریباً سه ساعت روایتِ زندگی دختر سبزرنگِ رانده‌شده‌ای به نام الفابا (سینتیا ارایوو) است که احساساتش جادوهای شگفت‌آوری را در پی دارد؛ و رابطه او با گالیندا (آریانا گرانده) که لوس، خودمحور و عاشقِ رنگ صورتی است، زمانی که هر دو در دانشگاه جادو به نام شیز ثبت‌نام می‌کنند. از نظر بصری Wicked چشم‌نواز و زیباست. حیوانات سخنگو بسیار طبیعی به نظر می‌رسند و هر سکانسِ مربوط به میمون‌های پرنده یکی از نکات برجستهٔ تصویری فیلم است. پیتر دینکلیج نقش معلم بز به نام دکتر دیلاموند را صداپیشگی کرده و یکی از قوی‌ترین کمان‌های عاطفی فیلم را دارد. پرستار خرسی و دکتر سگی در سکانس آغازین، هرچند زمان کمی روی صحنه دارند، بسیار چشمگیر طراحی شده‌اند. با توجه به تعداد تیم‌های VFX که در تیتراژ دیده می‌شوند، عجیب نیست که CGI فیلم با ظرافت و زیبایی اجرا شده باشد. از میان تیم‌های برجسته می‌توان به OPSIS، Framestore و ILM اشاره کرد. همچنین گروه‌هایی دیگر روی فیلم کار کرده‌اند که جالب‌ترین‌شان شرکتی به نام FoyProAI است؛ شرکتی که در زمینهٔ جوان‌سازی و زیباسازی دیجیتال در سینما فعالیت می‌کند و به گفتهٔ تیتراژ روی حدود 400 شات از فیلم کار داشته است. نخستین نقاط قوت فیلم عمدتاً از شیمی بین سینتیا ارایوو و آریانا گرانده می‌آید. ریشه‌های کمدیِ گرانده — به‌ویژه تجربهٔ او در SNL — در نقش گالیندا به کار آمده و او بیشتر نقش رلیف کمدی را بر عهده دارد؛ در حالی که اجرای ارایوو مستقیم‌تر و خشک‌تر، اما مؤثر است. با این حال، فرمول کلیِ نمایش موسیقایی گاهی آزاردهنده است. توالی‌های داستانی گاهی متوقف می‌شوند تا فضایی برای چند ترانه فراهم شود و این به منطق داستان لطمه می‌زند. بله، این یک موزیکال است و شخصیت‌ها باید بخوانند؛ اما وقتی شخصیت‌ها در تلاش برای فرار با جاروپرنده‌اند و نگهبانان پشت در می‌کوبند، و باز هم ده دقیقهٔ دیگری را صرف رقص و گریه و فریاد درباب دوستی‌شان می‌کنند، تبدیل به مزاحمت می‌شود. بلند شوید، بروید روی جارو و در راهتان آواز بخوانید — این‌قدر سخت نیست. برخی سکانس‌ها صرفاً برای جذاب‌تر کردن یک ترانه افزوده شده‌اند (مثل کتابخانهٔ چرخان که یادآور اینسپشن است) یا قصه‌های فرعی که به جایی نمی‌رسند، فقط برای اینکه دو شخصیت نزدیک‌تر به نظر بیایند (مثلاً ده دقیقهٔ آزاردهندهٔ الفابا و فییِرو در جنگل برای آزاد کردن تولهٔ شیر). این اجراها اغلب دور و درازند و هدف‌شان تنها نشان دادن این است که فییِرو از خواندن بی‌زاری می‌کند و درواقع به الفابا علاقه‌مند است نه گالیندا. اقتباس سینمایی تا حد زیادی به منبع وفادار مانده، اما مفهوم هالیوودیِ تبدیل شرورهای شناخته‌شده به شخصیت‌های غمگین و قابلِ همدلی برای تماشاگر، ایده‌ای بحث‌برانگیز است. شرورِ «خالص» هم می‌تواند جذاب باشد و اغلب اگر درست انجام شود، پروتاگونیست را جالب‌تر می‌کند. فیلم در ساعت و نیم نخست، الفابا را طرد می‌کند؛ همه به خاطر رنگ پوستش او را حقیر می‌شمارند. وقتی بالاخره با گالیندا دوست می‌شود، علاقهٔ خاصی به حیوانات آزاردیده پیدا می‌کند. این همان دلیلی است که او علیه جادوگرِ شهر اوز (جف گلدبلام) می‌ایستد — علاوه بر اینکه او یکی از معدود شخصیت‌هایی است که خواندن افسون‌ها را بلد است. Wicked درواقع نسخه‌ای از «Mean Girls» در فضایی شبیه هاگوارتز است: همه سطحی و خودخواه‌اند مگر یک شخصیت که قرار است شرور باشد. الفابا بیشتر نقش جادوگر شرور را می‌پذیرد چون باورهایش با دیگران هماهنگ نیست و حاضر نیست فقط برای حفظ ظاهر، سازگار شود. فیلم جلوه‌های بصری حیرت‌انگیزی دارد و گهگاه ایده‌های درخشانی را لمس می‌کند، اما بیشتر این ایده‌ها از سرمایه‌گذاری روی دنیای فانتزی‌ای نشأت می‌گیرند که بیش از یک قرن پیش شکل گرفته است. به‌عنوان فیلم، Wicked یک موزیکال متورم است که ترانه‌ها را پشت سر هم می‌آورد و گاهی خسته‌کننده می‌شود؛ گویی می‌خواهد شما را با ریتمی گاهی نامفهوم و زنگِ بسیار بالا از پا درآورد. --- (این نقد دارای اسپویلر است) من از سال 2010 طرفدار Wicked بوده‌ام و انتظاراتم از فیلم بسیار بالا بود. جان ام. چو توانسته این داستان را جان تازه‌ای ببخشد؛ همهٔ دست‌اندرکاران کارشان را عالی انجام داده‌اند. تصمیم به اجرای زندهٔ آوازها جواب داد؛ هیچ نوتی خارج از صرف نبود. بوون یانگ و برانوین جیمز در نقش‌های فنی و شن‌شن فوق‌العاده بامزه بودند. ماریسّا بودن در نقش نساروز فوق‌العاده است؛ مشتاقم داستان او در قسمت دوم ادامه یابد. اتان اسلیتر به‌عنوان بوک خوب بود؛ کنجکاوم ببینم در قسمت دوم چگونه به مرد آهنی تبدیل می‌شود، چون روی صحنهٔ تئاتر آن را نمی‌بینیم. میشل یو در هر سکانس عالی بود و نقش مادام موریبل را بسیار «wicked» بازی کرد. جف گلدبلام در نقش جادوگر شگفت‌انگیز بود. نسخهٔ جدید گریمری (کتاب جادو) را دوست داشتم؛ نحوهٔ آغازش خیلی جالب بود. جاناتان بایلی در نقش فییِرو بسیار جذاب است؛ رقص و آوازش (به‌ویژه در «Dancing Through Life») خوب اجرا شده و دیدار او با الفابا در این نسخه را دوست داشتم؛ کنجکاوم ببینم در قسمت دوم چگونه به ترسناک تبدیل می‌شود. آریانا گرانده در نقش گلیندا فوق‌العاده است؛ تمام جنبه‌های گلیندا را در خود دارد و در «Popular» به گذشتهٔ گلینداها ادای احترام کرده است. صدای او فرشته‌گونه است و مشخص است که برای این نقش مطالعه و تمرین زیادی کرده. سینتیا ارایوو نمایش را دزدید؛ او دلش را در نقش الفابا ریخته و برای «No Good Deed» در قسمت دوم بی‌صبرم. از حضور کوتاه استفن شوارتز و وینی هولزمان در «One Short Day» لذت بردم و توسعهٔ نمایش «Wizomania» که کریستین و ایدینا را دربر می‌گیرد نیز جذاب است. اگر فیلم در 2016 یا 2019 اکران شده بود شاید اینقدر خوب از آب درنمی‌آمد؛ خوشحالم که حالا رخ داده. منتظر قسمت دوم هستم و امیدوارم بخش‌های بیشتری از «جادوگر شهر اوز» را ببینیم — امیدوارم چهرهٔ دوروتی را هم ببینیم. 10/10 --- می‌دانم که نظر من برخلاف جریان غالب خواهد بود، اما من خیلی شیفتهٔ فیلم نشدم. داستان از همان جایی شروع می‌شود که «جادوگر شهر اوز» تمام می‌شود و به‌جای «Ding Dong the Witch is...»، با یک شمارهٔ دسته‌جمعی شروع می‌کنیم که انرژی و رنگ دارد اما به‌سرعت فراموش‌شدنی است. سپس با گالیندا آشنا می‌شویم که در حباب صورتی‌اش ظاهر می‌شود تا خبر را تأیید کند. مشخص می‌شود او و جادوگر پیشین غرب زمانی دوستانی بوده‌اند، و بعد به گذشته بازمی‌گردیم تا تولد کودک سبزرنگی را ببینیم که شاید در ازدواجی خوشبخت به دنیا آمده باشد یا نبوده باشد. سال‌ها می‌گذرد و آن سبزرنگ، الفابا (سینتیا ارایوو)، همراۀ خواهری که در ویلچر است، نساروز (ماریسّا بودن)، به مدرسهٔ جادوییِ اوز می‌رود، جایی که با گالیندای متکبر و سطحی و دشمنی‌هایی روبه‌رو می‌شود. خوشبختانه مادام موریبل (میشل یو) استعداد پنهانی در او می‌بیند، و الفابا کم‌کم مورد تمسخر دانش‌آموزان قرار می‌گیرد. سپس شاهزادهٔ بازیگوش فییِرو (جاناتان بایلی) وارد می‌شود که با رفتار خود محیطی فراهم می‌کند تا همه با هم کنار بیایند و تغییراتی برای الفابا شروع شود. وقتی نامه‌ای از جادوگرِ همه‌کاره (جف گلدبلام) می‌آید و آن‌ها عازم شهر زمرد می‌شوند، درمی‌یابند هیچ‌چیز آن‌جا آن‌طور که به نظر می‌رسد نیست... نمی‌خواهم چیزی بد دربارهٔ جاناتان بگویم که سال‌هاست دوستم است، و هم ارایوو و هم گرانده در قطعات موزیکال خوب عمل می‌کنند — به‌ویژه «Popular/lar» خوش‌ ریتم و هوشمندانه است — اما باقیِ فیلم برایم شبیه «هری پاتر» در قالب یک موزیکال است که با «Mean Girls» ترکیب شده. گلدبلام حضورش را حس‌پذیر می‌کند، اما به همان روش کمی تأثیرپذیر همیشگی‌اش. افکت‌های بصری فوق‌العاده‌اند، اما برای من در سینما کمتر از اجرای صحنه‌ایِ تئاتر تأثیرگذار بودند؛ جایی که این اثر بهتر جواب می‌دهد و نیازی به تقسیم تجاری داستان به دو قسمت ندارد. در مجموع همه ظاهراً از کار لذت می‌برند، یک شمارهٔ سرگرم‌کننده از ایدینا و کریستین هست و بایلی جذابیت لازم را می‌آورد، اما احتمالاً نسخهٔ کارگردان را ترجیح می‌دادم که همهٔ داستان را در یک بخش سه‌ساعته بیاورد تا «Defying Gravity» پرطمطراق را یکجا پشت سر بگذاریم. تولیدی بسیار صیقلی است، اما از آن‌چه تبلیغات وعده داده بودند، کمی ناامید شدم. بیشتر پژمرده تا شرور، متأسفم. --- به‌ندرت پیش می‌آید فیلمی که خیلی انتظارش را می‌کشند، تمام وعده‌های قبل از اکران را به‌واقع برآورده کند، اما این اقتباس سینمایی از موزیکال موفق برادوی در همهٔ جوانب چنین کاری انجام داده است. جان ام. چو به‌طرزی درخشان داستان پشت‌پردهٔ زندگی و رابطهٔ دو جادوگر را — برگرفته از رمان باوم و رمان پیش‌درآمد مگوایر — روی پرده زنده کرده است. در این تولید بزرگ‌پیکر و زیبا، تماشاگران می‌فهمند چگونه الفابا (سینتیا ارایوو) که به او نسبتِ شرارت داده‌اند با گلیندای فرضیِ خوب (آریانا گرانده) آشنا شده و چگونه رابطهٔ آن‌ها از تحقیر کامل به دوستی محکم تغییر می‌کند. اما هم‌زمان توطئه‌های سیاسی در سرزمین اوز — به رهبری جادوگری که همه‌کاره جلوه می‌کند (جف گلدبلام) و رئیس دانشگاه مادام موریبل (میشل یو) — در جریان است که الفابا و گلیندا را ناخواسته درگیر می‌کند و آیندهٔ دوستی‌شان و ثبات اوز را به خطر می‌اندازد. فیلم به‌شکلی ظریف ولی مؤثر نمادی دربارهٔ ماهیتِ خیر و شر ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چه چیزی واقعاً «شرور» بودن را می‌سازد، به‌خصوص وقتی با مهارتِ پنهان شده جلوه کند. نتیجهٔ کار قصه‌ای تأمل‌برانگیز و سرگرم‌کننده است با ترانه‌های خیره‌کننده، رقص‌های عالی، طنز کافی، فیلم‌برداری زیبا، طراحیِ تولید الهام‌بخش و بازی‌های برجستهٔ بازیگران اصلی که همگی نامزدهای جدی فصل جوایز خواهند بود (این توصیه از کسی است که بی‌پرده می‌گوید طرفدار موسیقال‌ها نیست). فراتر از این، Wicked رساله‌ای هوشمندانه دربارهٔ جست‌وجوی قدرت و چگونگی استفادهٔ عاقلانه از آن است؛ هشداری مناسب برای زمانهٔ ما. تنها نکتهٔ منفی این است که داستان به دو قسمت تقسیم شده؛ گرچه کارگردان می‌گوید این جداسازی برای ادای امانت به منبع ضروری بوده، و شاید با انتشار قسمت دوم این تصمیم توجیه شود. تا آن زمان، همین قسمت اول هم آن چیزی است که وعده داده شده — و در این دوران، خودِ این اتفاق معجزه است. --- بسیار خوب! از Wicked لذت بردم. طولانی بودن فیلم که به‌سرعت می‌گذرد همیشه نشانِ استحکامِ اثر است؛ این فیلم حدود 2 ساعت و 40 دقیقه است اما هنگام تماشای آن حس نکردم طولانی‌ست. من هرگز نمایش صحنه‌ای را ندیده‌ام و تنها می‌دانستم که به دنیای «جادوگر شهر اوز» مربوط است. سینتیا ارایوو در نقش الفابا تأثیرگذار است، اما آریانا گرانده بیش از همه جلب توجه می‌کند؛ او ویژگی‌های خودمحور شخصیتش را باورپذیر و در عین حال بامزه نشان می‌دهد. جاناتان بایلی و پیتر دینکلیج خوب‌اند و جف گلدبلام برای نقش خود مناسب است. پایان فیلم، در حالی که قابل قبول و رضایت‌بخش است، ممکن است کمی شتاب‌زده یا ناگهانی به نظر برسد، اما این انتظار می‌رود چون این بخش تنها قسمت اول است. موسیقی هم مثبت است؛ شاید ترانه‌ها را به لیست پخش‌ام اضافه نکنم، اما از شنیدن آن‌ها لذت بردم — هیچ کدام به‌طرز ناخوشایندی بیرون نمی‌زند. از نظر تصویری و داستانی انتقاد جدی‌ای ندارم و مشتاقم قسمت دوم را ببینم. --- برادوی و نمایش‌های محبوبِ صحنه‌ای به پذیرشِِ فاصلهٔ واقعیت کمک می‌کنند: با ترکیب درست، حتی عجیب‌ترین ایده‌ها روی صحنه می‌توانند اوج بگیرند… اما در انتقال حساسِ این آثار به سینما ممکن است همه‌چیز شکست بخورد (نمونهٔ «Cats»). از بیرون آسان است که Wicked را نیز با همان دید نقد کنیم: آیا همه‌چیزش احمقانه نیست؟ دختری بلوند که در حباب شناور است، زنی سبزرنگ که توسط خرس بزرگ شده، دانشی که معلمِ سخنگوی بز دارد... اما هر فنتزیِ خوبِ پشتِ رنگ‌ها و زرق و برق‌اش استعاره‌ها و معانی عمیقی دارد. با موضوعاتی مثل عذابِ وجدان والدینی، فقدان پدر، معلولیت، تبعیض و برتری طبقاتی، Wicked هم از این قاعده مستثنی نیست. البته نمی‌گوییم Wicked بی‌نقص است. با 2 ساعت و 40 دقیقه، گهگاه درِ «خیلی طولانی‌ست، جمعش کن!» را می‌کوبد. برخی شخصیت‌ها یا اغراق‌آمیزند (مانند فرماندار تروپ) یا نقش چندانی ندارند (مثلاً Pfannee). اما این‌ها مانند شکاف کوچکی روی یک قایق تندرو است: یک سازهٔ شیک و شگفت‌انگیز که می‌تواند شما را به جایی هیجان‌انگیز ببرد و در مسیر تغییرتان دهد. نیازی نیست تماشاگر عادی حتماً طرفدارِ پر و پا قرصِ برادوی باشد — Wicked فیلمی است برای همه، و شاید به‌همین دلیل است که تماشایش چنان لذت‌بخش است. --- با وجود برخی لغزش‌های فنی و روایی، Wicked با داستان جذاب، بازی‌های درخشان و سکانس‌های موسیقایی حیرت‌آور می‌درخشد. سینتیا ارایوو و آریانا گرانده-بوترا اجراهایی واقعاً شگفت‌انگیز و شایستهٔ جوایز دارند؛ شیمی بی‌نظیرشان فیلم را از زمین برده و استعدادهای صوتی فوق‌العاده‌ای نشان می‌دهند. جان ام. چو اقتباسی بلندپروازانه و بصری چشم‌نواز ساخته که هم طرفداران قدیمیِ نمایش و هم تازه‌واردان را مجذوب می‌کند. با پیام‌های همیشگی و قوس‌های شخصیت‌پردازانهٔ خوب، Wicked نه‌تنها به انتظارها پاسخ می‌دهد بلکه تماشاگر را مشتاق قسمت بعدی می‌گذارد. (نمره: A-) --- خیلی دوست داشتم از فیلم متنفر شوم. با تصمیم تقسیمِ موزیکال به دو فیلم مشکل دارم. از انتخاب بازیگران خوشم نیامد و از تریلر که فیلم را براق و مصنوعی نشان می‌داد متنفر شدم. اما اشتباه کردم. ارایوو و گرانده درخشان‌اند. بازیگران کناری شاید انتخابِ من نمی‌بودند اما خودشان عالی عمل کرده‌اند — به‌خصوص بازیگران بوک و نسا. فیلم در بسیاری جهات باشکوه، زیبا و شاد است. وقتی الفابا بالاخره اوج می‌گیرد، قلبم هم بال‌گشود و اشکم درآمد. از اشاره‌های فیلم به رمان تیره‌تر اصلی هم قدردانی کردم — مثل پوسترهای تبلیغاتی و عروسک سوزانی در آغاز و نشانه‌هایی از تسلط اوز. تنها انتقادم همان فیلرها و پرشدگی‌های زائد است، به‌ویژه شمارهٔ «Dancing Through Life» که طولانی و تا حدی بی‌اثر شده. با این حال شدیداً توصیه می‌کنم. 8/10 --- Wicked اثرِ جان ام. چو اقتباسی بلندپروازانه است که عمدتاً وعده‌اش را برای آوردن جادوی موزیکال محبوب به سینما محقق می‌کند. از نظر بصری فیلم خیره‌کننده است و صحنه‌ها و شهر اوز هم‌زمان آشنا و تازه به نظر می‌رسند. سینتیا ارایوو به‌عنوان الفابا عمق عاطفی‌ای می‌آورد که واقعاً دغدغه‌های شخصیت را نشان می‌دهد، در حالی که آریانا گراندهِ گلیندا توازنِ جذابیت و طنز را تأمین می‌کند. اجرای مشترک آن‌ها هستهٔ داستان — دوستی، هویت و ادراک اجتماع — را می‌درخشد. آهنگ‌ها بدون شک نقطهٔ قوت‌اند؛ ترانه‌هایی مثل «Defying Gravity» قدرتمند و زیبا صحنه‌بندی شده‌اند، هرچند به نظرم می‌شد بُعد رقص‌ها را کمی بیشتر ارتقا داد تا تجربه را به سطح بالاتری برد. ضرب‌آهنگ فیلم ترکیبی است؛ بخش اول زمان زیادی می‌گیرد تا فضا را بسازد که برای برخی کند به نظر برسد. وقتی داستان ریتم خود را پیدا می‌کند، تعادل میان لحظات احساسی و شکوه صحنه‌ها برقرار می‌شود، هرچند تغییرات لحن می‌توانست نرم‌تر باشد. در کل، Wicked به‌عنوان اقتباسی بصری و احساسی موفق است، حتی اگر در برخی جاها لغزش داشته باشد — بخشی که علاقه‌مندان موزیکال و تازه‌واردان هر دو از آن لذت خواهند برد. --- نقد فیلم: Wicked (2024) مقدمه‌ای زنده و دقیق به اوز، با طراحی تولید غنی و جلوه‌های بصری چشمگیر. لحن سبک و ضرباهنگ مطمئن فیلم تا فینالِ مهیج پیش می‌رود و طرفداران دیرینه را خوشحال خواهد کرد. اقتباسی صیقلی و لذت‌بخش. امتیاز: 7/10